Küresel tarım ürünleri ticaretinde sarımsak, hacim olarak “basit” görünse de mevzuat ve kalite açısından en çok geri çevrilen ürün gruplarından biridir. Bunun temel nedeni; kalıntı (MRL) riski, mikrobiyolojik yük, nem/küf ve etiket-izlenebilirlik hatalarının sık görülmesidir. Bu tabloda HACCP (Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktaları) ile GMP (İyi Üretim Uygulamaları) yalnızca “sertifika” değil; tarladan limana uzanan süreçte işin nasıl yönetileceğini belirleyen pratik bir işletim sistemidir.
Alıcı beklentisi: Avrupa ve Kuzey Amerika’daki birçok ithalatçı, HACCP tabanlı gıda güvenliği planı, GMP hijyen altyapısı, parti bazlı izlenebilirlik ve uygun soğuk zincir kayıtları olmadan satın alma riskini yükseltir.
HACCP, “nerede risk doğar ve nerede durdurulur?” sorusuna sistemli yanıt verir; GMP ise bu sistemi her gün tekrar üretilebilir kılar. Sarımsakta kritik riskler genellikle hasat sonrası kurutma-nem, depo hijyeni, paketleme alanı çapraz bulaş ve soğuk zincir kesintisi etrafında toplanır.
Her tesisin CCP listesi farklılaşabilir; ancak sarımsak ihracatında pratikte şu düğüm noktaları öne çıkar:
| Aşama | Başlıca Tehlike | Kontrol / Limit Örneği | Kayıt |
|---|---|---|---|
| Kabul (ham madde) | Pestisit kalıntısı, fiziksel yabancı madde | COA/analiz doğrulama, görsel ayıklama | Giriş kontrol formu |
| Kurutma / dinlendirme | Yüksek nem → küf riski | Nem hedefi: %65–70 bağıl nem ortamı, düzenli ölçüm | Nem-sıcaklık logları |
| Sınıflandırma / soyma | Çapraz bulaş, yüzey kontaminasyonu | Zonlama, ekipman sanitasyonu | Temizlik çizelgeleri |
| Paketleme | Etiket/izlenebilirlik hatası | Parti kodu + menşe + net ağırlık doğrulama | Etiket onay kayıtları |
| Soğuk depo / yükleme | Sıcaklık dalgalanması → filizlenme/bozulma | 0–2°C hedefi, palet arası hava dolaşımı | Data logger raporu |
Çin’den tarım ürünü çıkışında süreç, genellikle tesis/işletme uygunluğu, parti bazlı kalite-güvenlik kontrolleri, etiket ve ambalaj uygunluğu ve sevkiyat evrak bütünlüğü üzerinden ilerler. Uygulamada sık görülen gecikme sebepleri; analiz raporu eksikliği, parti kodu tutarsızlığı ve paketleme bilgilerinin sözleşme/PO ile uyuşmamasıdır.
Pratik öneri: İhracat öncesi “3’lü eşleştirme” rutini (Sözleşme/PO ↔ Etiket taslağı ↔ Paketleme listesi) evrak kaynaklı beklemeleri belirgin biçimde azaltır. Büyük partilerde bu kontrol, sevkiyattan 7–10 gün önce yapılmalıdır.
Sarımsakta soğuk zincir, yalnızca “soğutmak” değildir; stabilite demektir. Stabil bir sıcaklık profili; filizlenmeyi yavaşlatır, su kaybını dengeler ve sevkiyat sonunda alıcının raf/işleme verimini korur. Uygulamada iyi çalışan bir ihracat modeli, ürünün hasat sonrası yönetimini standart bir sıcaklık penceresinde tutar ve bunu kayıtla kanıtlar.
| Segment | Hedef Sıcaklık | Hedef Bağıl Nem | Kontrol Aracı |
|---|---|---|---|
| Soğuk depolama | 0–2°C | %65–75 | Sabit sensör + günlük rapor |
| Konteyner yükleme | 1–4°C | %65–75 | Ön-soğutma kontrol listesi |
| Transit / denizyolu | 0–4°C | %65–80 | Data logger (15–30 dk aralık) |
Sıcaklık yönetiminde “tek büyük hata”, liman beklemelerinde konteynerin kapak aç-kapa süreçleridir. Bu nedenle iyi uygulamalar; yükleme öncesi konteyner ön-soğutma, palet yerleşiminde hava kanalı bırakma ve kayıt cihazı (data logger) ile kanıt üretme üzerine kurulur.
Uygulamada en pahalı dersler, küçük görünen sapmalarla gelir. Örneğin bir partide nem aşımı ve buna bağlı yüzey küf riski tespit edildiğinde; alıcı taraf kalite standardına göre yükü kabul etmeyebilir. Böyle bir senaryoda doğru yaklaşım, “günah keçisi aramak” değil; HACCP mantığıyla kök neden analizi yapıp süreci yeniden tasarlamaktır.
Alıntı (Saha notu): “Sorun çoğu zaman ürünün kendisinde değil; kurutma periyodu, depo hava sirkülasyonu ve konteyner yoğuşması üçlüsünde saklıdır.”
Bu yaklaşımın avantajı, sadece tek bir sorunu çözmek değil; sonraki sezonlarda iade/claim oranını düşürmek ve alıcı güvenini korumaktır. Sektör referanslarında, iyi kurulan bir CAPA sistemiyle kalite kaynaklı anlaşmazlıklarda %20–40 aralığında azalma görülebilir (ürün ve rota koşullarına bağlı).
Sertifikalar tek başına yeterli değildir; asıl fark, bu sistemlerin sahada “rutine” dönüşmesinde ortaya çıkar. Yishangqiao (Hangzhou) International Trade Co., Ltd., A sınıfı taze sarımsak tedarikinde HACCP ve GMP disiplinini süreç yönetimine entegre ederek; parti bazlı izlenebilirlik, paketleme standardizasyonu ve soğuk depolama kapasitesiyle özellikle Avrupa ve Kuzey Amerika pazarlarının tipik giriş kriterlerine uyum hedefler.
İthalat riskini azaltmak, denetimlerde güvenle ilerlemek ve sevkiyat sonrası anlaşmazlıkları en baştan düşürmek isteyen alıcılar için doğru tedarikçi seçimi kritik bir adımdır. Yishangqiao’yu seçmek, uluslararası standartlara uyumlu bir “iç rahatlığı” seçmektir.
Uygunluk dokümantasyonu, parti izlenebilirliği ve soğuk zincir kayıt seti talebine göre paylaşılabilir.