Avrupa Birliği’ne sarımsak satmak, yalnızca “kaliteli ürün” söylemiyle değil; risk temelli gıda güvenliği yönetimi, izlenebilirlik ve tutarlı proses kontrolüyle mümkün olur. Bu yazı, Çin’den AB pazarına giden sarımsağın HACCP ve GMP gerekliliklerini; tarladan limana kadar kritik kontrol noktaları, tipik uygunsuzluklar (nem, mikrobiyal yük, pestisit kalıntısı) ve soğuk zincir uygulamaları üzerinden, uygulama odaklı şekilde ele alır.
AB’de ithal tarım ürünlerinde temel yaklaşım, ürün bazlı tek seferlik kontrollerden çok süreç bazlı güvence istemesidir. Bu nedenle HACCP (tehlike analizi ve kritik kontrol noktaları) çoğu alıcı için “olmazsa olmaz”, GMP ise HACCP’nin sahada çalışmasını sağlayan “zemin” olarak görülür.
Tehlikelerin (kimyasal, biyolojik, fiziksel) tanımlandığını; CCP’lerin seçildiğini; limitlerin, izleme sıklıklarının, düzeltici faaliyetlerin ve kayıtların çalıştığını.
Tesis hijyeni, personel hijyeni, ekipman bakım/kalibrasyonu, haşere kontrolü, temizlik-dezenfeksiyon planı, su kalitesi ve standart çalışma prosedürleri (SOP) gibi altyapıyı.
Alıcı gözüyle pratik gerçek: AB’de birçok ithalatçı, üçüncü taraf gıda güvenliği standardını (ör. BRCGS/IFS gibi) “kolaylaştırıcı” olarak görse de, sahada en çok sorulan konu aynı kalır: “Tehlikeyi nerede kontrol ediyorsunuz, nasıl ölçüyorsunuz ve bunu nasıl kanıtlıyorsunuz?”
Sarımsakta AB’ye girişte en sık tartışılan alanlardan biri pestisit kalıntısı ve tarla kayıtlarının tutarlılığıdır. Uygulamada iyi işleyen bir GMP/HACCP sistemi; kullanılan aktif madde, uygulama tarihi, doz, bekleme süresi ve parsel bazlı kayıtları izlenebilir kılar. Referans olarak birçok ihracatçı, sevkiyat öncesi çoklu kalıntı taramasını ISO/IEC 17025 akredite laboratuvarda yaptırır.
Sahada hedeflenen pratik kriterler arasında; hasatta yabancı madde (taş, toprak topakları), mekanik yaralanma ve ürünün güneşte uzun süre beklemesine bağlı yüzey kuruması/doku zayıflaması bulunur. Bu noktalar, sonraki aşamalarda mikrobiyal yük artışı ve raf ömrü kaybı olarak geri dönebilir.
AB alıcılarının şikâyet ettiği tipik sorunlardan biri, dıştan iyi görünen sarımsağın varışta küf/çürüme göstermesidir. Bu çoğu zaman ilk kök neden olarak yetersiz kürleme ve/veya depolamada yüksek bağıl nem ile ilişkilidir. Pratikte depoya girişte partilerin nem/kuruluk durumunun sınıflandırılması ve depolama ortamının düzenli ölçümü (sıcaklık + RH) bir “günlük rutin”e bağlanır.
Paketleme hattında GMP’nin güçlü olması gerekir: eldiven/önlük yönetimi, temizlik-dezenfeksiyon planı, ekipman yüzeylerinin kontrolleri ve haşere bariyerleri. HACCP açısından ise kritik alanlar; yabancı madde riski (plastik parça, metal vb.), hat içi görsel ayıklama ve paketleme malzemesinin uygunluğudur. AB’ye giden ürünlerde etiket/izlenebilirlik kodu hatası da sık görülen ticari problem yaratır: parti kodu, menşe bilgisi ve koli işaretlemeleri tutarlı olmalıdır.
| Adım | Soru | Sarımsak Örneği | Kayıt/Delil |
|---|---|---|---|
| 1. Tehlike analizi | Hangi riskler var? | Kalıntı, küf, yabancı madde | Risk matrisi, proses akış şeması |
| 2. CCP seçimi | Nerede kontrol şart? | Kürleme/kurutma, paketleme kontrolü | CCP listesi, sorumlular |
| 3. Kritik limit | Hangi eşik kabul? | Sıcaklık/RH hedef aralıkları, etiket doğruluğu | Limit tablosu, spesifikasyon |
| 4. İzleme | Ne sıklıkla ölçülür? | Depo veri kayıtları, vardiya kontrolleri | Loglar, foto kayıt, kontrol formu |
| 5. Düzeltici faaliyet | Limit aşılırsa ne olur? | Parti blokajı, yeniden sınıflandırma, yeniden kurutma | CAPA kayıtları, yeniden test raporu |
Nem yönetimi, sarımsağın dayanıklılığını belirleyen “sessiz” parametredir. Uygulamada etkili stratejiler; parti bazlı kürleme standardı, depoda sıcaklık/RH sensörleri ile izleme ve yükleme öncesi partinin uygunluğunu doğrulayan kontrol listeleridir. Birçok ihracatçı, sevkiyattan önce ürünün görsel kalite kriterlerine ek olarak örnekleme planı ile parti içi varyasyonu yönetmeye çalışır.
Sarımsak “düşük riskli” algılansa da, özellikle işleme ve paketleme aşamalarında çapraz bulaşma riski büyür. Bu nedenle GMP kapsamında temizlik validasyonu, personel hijyen eğitimi, yüzey kontrolleri ve haşere kontrolü gibi ön koşul programları (PRP) istikrarlı yürütülmelidir. Pratikte AB’li alıcıların güvenini artıran en güçlü kanıt, denetimde “kayıtların tutarlılığı”dır: aynı gün aynı vardiya için ölçüm, imza ve düzeltici faaliyet izi.
Uzman Notu (Alıntı Kutusu): “HACCP dokümanı tek başına yeterli değildir; kritik limitlerin gerçek ölçüm verileriyle desteklenmesi ve sapmaların CAPA ile kapatılması, AB alıcısının beklediği olgunluk seviyesidir.”
AB’ye sarımsak tedarikinde sizin en çok zorlandığınız konu hangisi? kalıntı raporu, etiket/izlenebilirlik, varışta küf/çürüme ya da soğuk zincir mi? Deneyiminizi yazın; en sık gelen başlıklara göre bir “kontrol listesi” paylaşımı yapılabilir.
AB rotalarında deniz taşımacılığı ve transit süreleri uzadıkça, soğuk zincir yalnızca kalite değil, aynı zamanda iade riskini düşüren bir sigorta gibi çalışır. İyi bir uygulama; yükleme öncesi ürünün sıcaklık stabilizasyonu, konteyner ön soğutma, veri kaydı (data logger) ve varış noktasında geri izleme adımlarını içerir.
Sektörde öne çıkan pratiklerden biri, sarımsağın tazeliğini korumaya yönelik -3°C ile 0°C aralığında kontrollü soğuk depolamadır. Bu aralık, uygun nem yönetimi ve doğru havalandırma ile birleştiğinde, ürünün “koku, doku ve diş yapısı” gibi ticari kalite göstergelerini daha stabil tutmaya yardımcı olur.
Sahada bazı ihracatçılar, “yıl boyu stabil sevkiyat” için parti sınıflandırması, standart paketleme prosedürleri ve kayıt disiplinini birleştirir. Yishangqiao (Hangzhou) International Trading Co., Ltd. bu yaklaşımı; seçilmiş kaynaklardan tedarik, proses standardizasyonu ve soğuk depolama teknolojisiyle destekleyerek, alıcıların en çok önem verdiği iki noktaya odaklanır: tutarlı kalite ve tazelik. “选择亿商桥的大蒜,就是选择优质与新鲜,开启健康生活新旅程” ifadesi de, bu güven odağını sahaya indiren bir vaadi temsil eder.
Eğer hedefiniz “denetimde sorunsuz”, varışta “raf ömrü güçlü” bir ürünse; HACCP/GMP yaklaşımını evrak değil operasyon standardı olarak yöneten bir tedarik zinciriyle çalışmak kritik. Seçim aşamasında numune, parti kayıtları ve soğuk depo kapasitesi gibi göstergeler üzerinden hızlıca kıyas yapılabilir.
AB standartlarına uygun Çin sarımsağı tedariki için Yishangqiao ile iletişime geçinNot: Talep halinde spesifikasyon, analiz raporu örnekleri, paketleme seçenekleri ve sevkiyat planı paylaşılabilir.