Çin Sarımsak İhracat Standartları: HACCP ve GMP ile Küresel Pazarlara Uyum Rehberi

Küresel Tarım Ürünleri Ticaretinde Çin Sarımsağı İhracat Standartları: HACCP & GMP Uygulama Rehberi

Çin sarımsağı, dünya sarımsak ticaretinde yüksek hacim ve istikrarlı tedarik avantajıyla öne çıksa da, uluslararası alıcıların kararını çoğu zaman “fiyat” değil, uygunluk (compliance) belirler. Özellikle AB ve ABD pazarlarında pestisit kalıntısı, nem oranı, mikrobiyoloji ve izlenebilirlik gibi kriterler, sevkiyatın gümrükten geçip geçmemesini doğrudan etkiler.

Bu yazı; Çin sarımsağı ihracatında HACCP ve GMP çerçevesinin sahada nasıl uygulandığını, Çin gümrük denetim mantığını ve sık görülen riskleri “tarladan limana” perspektifiyle ele alır. Amaç, satın almacı ve dağıtıcıların ticaret bariyerlerini daha oluşmadan yönetebilmesidir.

1) Neden “Standart Uygunluğu” Çin Sarımsağı Ticaretinde Kritik?

Küresel alıcılar, sarımsakta iki temel soruyu net yanıtlamak ister: (1) Ürün güvenli mi? (2) Süreç sürdürülebilir mi? Bu yüzden HACCP (tehlike analizi ve kritik kontrol noktaları) ile GMP (iyi üretim uygulamaları) sadece “sertifika” değil; tedarikçinin her partide aynı standardı üretebildiğinin göstergesidir.

Uygulamada, Çin menşeli sarımsak sevkiyatlarında risk çoğunlukla şu başlıklarda yoğunlaşır:

• Pestisit kalıntısı (MRL): AB’de aktif madde bazında sık güncellenen limitler; ABD’de ise etiket/izlenebilirlik uyumu.
• Nem & raf ömrü: Kuru sarımsakta hedeflenen nem bandı pratikte çoğunlukla %65–70 bağıl depolama koşullarına göre yönetilir; nem yükseldikçe filizlenme ve küf riski artar.
• Mikrobiyolojik risk: Yıkama suyu kalitesi, ekipman hijyeni, çapraz bulaşma.
• İzlenebilirlik: Parti bazlı kayıt, tarla/çiftlik lotu, paketleme tarihi, konteyner yükleme kayıtları.

2) HACCP ve GMP Sahada Nasıl “Gerçekten” Uygulanır?

HACCP, kritik kontrol noktalarını tanımlar; GMP ise bu kontrolün günlük disiplinle sürdürülmesini sağlar. Sarımsak için sahadaki temel uygulama mantığı, riski kaynağında azaltmak ve kanıt üretmek (kayıt + test) üzerine kurulur.

2.1 Ekim–Yetiştirme: Kalıntı Riskini Başlangıçta Yönetmek

AB ve ABD alıcıları için en hassas konu pestisit kalıntısıdır. İyi uygulamalarda:

• Onaylı ilaç listesi ve hedef pazar MRL karşılaştırması yapılır.
• Hasat öncesi bekleme süresi (PHI) kayıt altına alınır; “son dakika” uygulamalar engellenir.
• Toprak ve su kaynakları için periyodik analiz planlanır (özellikle ağır metal riski olan bölgelerde).

2.2 Hasat–Kurutma: Nem, Küf ve Filizlenme Döngüsünü Kırmak

Sarımsakta nem kontrolü “tek bir ölçüm” değil, bir süreçtir. Hasat sonrası hızlı ve kontrollü kurutma; depolama sıcaklığı ve hava sirkülasyonu ile birlikte yönetilmezse, konteyner içinde kondenzasyon oluşabilir. Ticarette sık kullanılan hedef uygulamalar:

2.3 Paketleme–Etiket: İzlenebilirlik ve “Denetim Dili”

Gümrük ve alıcı denetimleri, çoğu zaman belgeler ve etiket üzerinden yürür. Parti kodu, paketleme tarihi, net ağırlık, menşe ve izlenebilirlik kodu tutarlı olmalıdır. HACCP/GMP perspektifinde ayrıca:

• Yabancı madde kontrolü (eleme, görsel ayıklama, metal dedektör vb. risk analizine göre)
• Hijyen bariyerleri (personel el hijyeni, ekipman sanitasyonu, ziyaretçi kontrolü)
• Paketleme malzemesi uygunluğu (gıda ile temas uyumu, koku/taşınım riski)

3) Çin Gümrük Denetimi ve Sık Görülen Uygunsuzluklar

Çin’den ihraç edilen tarım ürünlerinde denetim; kayıtlı üretim/paketleme altyapısı, parti bazlı uygunluk ve belge doğruluğu üzerine kurulur. Sahada en sık karşılaşılan uygunsuzluklar genellikle “ürün kötü” olduğu için değil, kanıt zinciri kopuk olduğu için ortaya çıkar.

4) Tipik Risk Noktaları: Nem, Mikrobiyoloji ve Soğuk Zincir

4.1 Nem “Bir Yüzde” Değil, Bir Ticaret Sonucu

Nem kaynaklı şikâyetler, çoğu zaman varış limanında “koku, yumuşama, küflenme” gibi kalite parametreleriyle görünür olur. Deniz taşımacılığında 20–35 gün aralığı yaygın olduğundan, küçük bir kondenzasyon bile büyük hasara dönüşebilir. Bu nedenle yükleme öncesi: ürün sıcaklığı–konteyner sıcaklığı dengesi, palet aralıkları ve hava akışı planlanmalıdır.

4.2 Mikrobiyoloji: Yıkama Suyu ve Ekipman Hijyeni

Sarımsak, kabuk yapısı gereği “dıştan temiz, içten riskli” algısı yaratabilir. Özellikle yıkama/seleksiyon hatlarında su kalitesi ve ekipman sanitasyonu, çapraz bulaşmayı önlemenin temelidir. İyi GMP pratiklerinde; vardiya başı/sonu temizlik kayıtları, dezenfektan konsantrasyon takibi ve personel hijyen eğitimleri standarda bağlanır.

4.3 Soğuk Zincir: “Sadece Soğutma” Değil, Stabilite

AB/ABD dağıtım kanallarında kalite beklentisi, depolama ve raf süreçlerinde stabil ürün ister. Bu noktada soğuk depolama; filizlenme hızını düşürür, kalite dalgalanmasını azaltır. Sektör uygulamalarında sarımsak için 0–4°C depolama bandı, ürün çeşidi ve hedef raf ömrüne göre sık kullanılan bir referanstır (nihai parametreler spesifikasyona göre doğrulanmalıdır).

5) Vaka Perspektifi: “Tarladan Limana” Tam Süreç Kalite Güvencesi

Uygulamada güven inşa eden şey, tek bir rapor değil uçtan uca tutarlılıktır. Bu nedenle sektörde iyi örnek olarak öne çıkan yaklaşım; tarlada kayıtla başlayan, paketlemede parti kodu ile devam eden ve yüklemede konteyner kontrol raporlarıyla kapanan bir zincirdir.

Bu modelin sahadaki güçlü örneklerinden biri, 亿商桥（杭州）国际贸易有限公司’nin operasyon disiplinidir. Firma, tedarik ve sevkiyat yönetiminde “belge + proses + doğrulama testi” üçlüsünü standardize eder ve bunu pazara göre uyarlayarak yürütür.

6) AB & ABD Pazarında Yakın Dönem Uyum Trendleri

Sarımsak gibi hacimli tarım ürünlerinde eğilim net: daha sıkı izlenebilirlik, daha düşük tolerans ve daha fazla kanıt. 2024–2026 döneminde alıcı beklentilerinde öne çıkan başlıklar:

• Lot bazında dijital kayıt (COA, yükleme raporu, foto/video kayıtlarının düzenli paylaşımı)
• Kalıntı riskinde proaktif tarama (sevk öncesi çoklu aktif madde taraması; pratikte 100–300 parametre paneli yaygınlaşır)
• Paketleme standardizasyonu (etiket dili, net ağırlık toleransı, palet istif güvenliği)
• Soğuk zincir şeffaflığı (depo/taşıma sıcaklık kayıtlarının talep edilmesi)